2026ko urtarrilaren 17an mugarri historiko bat ezarri zen itsas kontserbaziorako, ia 20 urteko negoziazioen ondoren. Egun horretan Nazioen Jurisdikzioaren Kanpoko Eremuetako Itsas Aniztasun Biologikoaren Kontserbaziorako eta Erabilera Jasangarrirako Akordioa, Ozeanoei buruzko Itun Globala ere esaten zaiona, indarrean jarri zen. Nazioarteko aurreneko akordio juridikoki loteslea da, helburu duena inorenak ez diren itsas eremuetako biodibertsitatea babestea.

Aipatu bezala, NBEren itun honekin aurrera pausu erabakigarria eman da ekosistema ozeanikoak epe luzera babesteko.  Espazio horiek ozeanoen azaleraren bi heren baino gehiago hartzen dute, eta planetako habitataren % 90 baino gehiago biltzen dute, bolumena kontuan hartuz gero.  Ozeanoek sakonera handia dutelako eta Lurrean bizia dagoen espazioaren zatirik handiena ur azpian dagoelako gertatzen da hori. Gainera, leku horietan arrisku handiko eremuak ere badaude, hala nola gehiegizko arrantza, kutsadura eta klima-aldaketa, eta orain arte ez zuten haien kontserbazioa arautuko zuen nazioarteko lege-esparru sendorik.

Zer esan nahi du akordio horrek?

• Lege-esparru globala: Lehen aldiz, nazioarteko komunitateak arau bateratuak eta betebeharrekoak ditu itsasoko bizitza babesteko lurralde-uretatik harago.
• Itsas eremu babestuak: Itunaren arabera, Itsas Eremu Babestuen Sareak sortu ahal izango dira itsas zabalean, eta horrek funtsezko eremuak ere barne hartu ahal izango lituzke, hala nola Kanarietako Korrontea.
• Ingurumen-inpaktua: Itsas ekosistemak kaltetu ditzaketen jarduerak baimendu aurretik, ingurumen-inpaktuaren ebaluazioak egin beharko dira.
• Ekitatea eta lankidetza: Teknologia trukatzeko eta lankidetza zientifikorako mekanismoak ezartzen ditu, batez ere garapen bidean dauden herrialdeekin.

Itun hori indarrean jartzeko, gutxienez 60 herrialdek berretsi behar zuten, eta kopuru hori 2025eko irailean lortu zen. Abian jarri zenean, 80 herrialdek baino gehiagok berretsi zuten, besteak beste, Txina eta Japonia bezalako itsas potentzia handiek, horrela  nazioarteko konpromisoa sendotuz ozeanoen osasunarekin.

Hemendik aurrera, nazioarteko komunitatea ituneko neurriak ezartzen eta Alderdien Lehen Biltzarra (ALB) prestatzen hasiko da; hain zuzen ere, biltzar horretan erabakiko da partekatutako ur horien babes eraginkorra gauzatzeko zer urrats eman behar diren.

Ingurumenaren arloko erakundeek eta gobernuek itsas kontserbaziorako eta multilateralismorako garaipen historikotzat jo dute urrats hau, baina ohartarazi dute lan handia dagoela oraindik neurriak benetako ekintza bihur daitezen bermatzeko, ozeanoen degradazioa geldiarazte aldera.

Laburbilduz, Ozeanoei buruzko Itun Globala indarrean jartzea inflexio-puntua da ozeanoen gobernantza globalean, eta agerian uzten du gero eta kontzientzia handiagoa dagoela nazioartean natura-ondare komun eta funtsezkoa babesteko premiaren inguruan. Itun hori onartzea aurrekaririk gabeko urratsa bada ere, benetako erronka orain hasten da: hartutako konpromisoak neurri eraginkor bihurtzea, estatuen, komunitate zientifikoaren eta gizarte zibilaren arteko lankidetzak ondo finantzatuta eta babestuta. Ezarpen zorrotz eta iraunkor baten bidez bakarrik bermatu ahal izango dira itsas biodibertsitatearen kontserbazioa, ekosistema ozeanikoen erresilientzia eta klima-krisi globalaren aurrean duten funtsezko eginkizuna.