{"id":694,"date":"2017-12-14T10:00:55","date_gmt":"2017-12-14T10:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/zer-da-klima-aldaketa\/evidencias-del-cambio-climatico\/"},"modified":"2022-01-17T08:39:25","modified_gmt":"2022-01-17T08:39:25","slug":"zer-ebidentzia-daude-klima-aldaketaren-inguruan","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/zer-da-klima-aldaketa\/zer-ebidentzia-daude-klima-aldaketaren-inguruan\/","title":{"rendered":"Zer ebidentzia daude klima-aldaketaren inguruan?"},"content":{"rendered":"<section class=\"module\">\n<div class=\"container\">\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-md-12\">\n<h2>Zer ebidentzia daude klima-aldaketaren inguruan?<\/h2>\n<p>Bai, klima-aldaketa badago eta, munduko instituzio garrantzitsuen ikerketa zientifiko gehienek baieztatzen duten bezala, fenomeno honen errudunak, neurri handi batean, gizakiok gara. Gaur egun, fenomeno honi dagokionez, ikus daitezkeen ebidentzia batzuk hauek dira:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tenperatura globalaren igoera.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Muturreko egoera klimatikoak.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Ozeanoen azidotzea.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Ozeanoen berotzea.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Elur-estalduraren murrizketa.<\/strong><\/li>\n<li>Itsas- eta lurzoru-izotz azaleraren desizoztea<strong> (poloko plaken eta glaziarren desagerpena).<\/strong><\/li>\n<li><strong>Artiko itsasoaren izotzaren gutxiagotzea.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Honi buruz zalantzarik edukitzekotan, hurrengo instituzioak eskuragarri jartzen dituzten ebidentziak ikustera gonbidatzen zaitugu.<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/evidence\/\">NASA<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/evidence\/\">Klima-aldaketa globala NASA<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.ipcc.ch\/reports\/\">Klima-aldaketari buruzko Gobernuarteko Taldea (IPCC)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.eea.europa.eu\/data-and-maps\/indicators\/#c0=30&amp;c12-operator=or&amp;b_start=0\">Ingurumenaren<\/a> Europako Agentzia<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.unenvironment.org\/es\">Nazio Batuak \u2013 Ingurumen<\/a> Programa<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>ERANTZUN LUZEA:<\/strong><\/p>\n<p>Klima-aldaketaren ondorioz ebidentzia ugari aurkitu ostean, ingurumen zientzietan, klimatologian, geologian, nekazaritzan eta beste zientzia askotan adituak diren instituzioek eta zientifikoek, fenomeno hau zientifikoki egiaztatua dute.<\/p>\n<p>Jarraian, <strong>NASA<\/strong>-k ematen dizkigun ebidentziak sakonago aztertuko ditugu. Informazio iturri hau bere fidagarritasun mailagatik aukeratu da, <strong>NASA-k klima-aldaketaren ondorioen neurketa etengabea mantentzen baitu<\/strong>:<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"row table-bordered\">\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\">\n<h3><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/global-temperature\/\">Tenperatura globalaren igoera<\/a><\/h3>\n<p><strong>XIX mendearen amaieratik planetaren tenperatura 0,9 \u00baC igo da, <\/strong>neurri handi batean, gizakion jarduerek isuritako CO<sub>2 <\/sub>eta beste BEGen ondorioz. Grafikoan, planetaren gainazaleko tenperaturek 1951-1980 aldiko batez besteko tenperaturekin alderatuta izan duten aldaketa ikus daiteke. 136 urtetan, 17 urterik berotsuenetako 16, 2001. urtetik aurrerakoak dira, 1998. urtearen salbuespenarekin.<\/p>\n<p>Hurrengo estekan egindako <strong>azken neurketak<\/strong> topa ditzakezu:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/global-temperature\/\">Tenperatura globala &#8211; NASA<\/a><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\"><a title=\"Aumento de la temperatura global\" href=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-aumento-temperatura-global.jpg\" rel=\"single-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-aumento-temperatura-global.jpg\" alt=\"\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"row table-bordered m-t-20\">\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\">\n<h3><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/carbon-dioxide\/\">Karbono dioxidoaren kontzentrazioa atmosferan<\/a><\/h3>\n<p>Grafikoan, azken urteetan Mauna Loako (Hawaii) Behatokian neurtutako CO<sub>2<\/sub> gasaren maila atmosferikoak ikus daitezke.<\/p>\n<p>Hurrengo estekan egindako <strong>azken neurketak<\/strong> topa ditzakezu:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/carbon-dioxide\/\">Karbono dioxidoa &#8211; NASA<\/a><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\"><a title=\"Concentraci\u00f3n de di\u00f3xido de carbono en la atm\u00f3sfera\" href=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-concentracion-dioxido-carbono.jpg\" rel=\"single-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-concentracion-dioxido-carbono.jpg\" alt=\"\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"row table-bordered m-t-20\">\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\">\n<h3><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/arctic-sea-ice\/\">Artikoko itsas izotzaren azalera<\/a><\/h3>\n<p>Azken hamarkadan artikoko itsas izotzaren azalera eta lodiera oso azkar murriztu da. Sateliteek agerian utzi dutenez, irailero erregistratzen den artikoko itsas izotzaren azalera (hilabete horretan erregistratzen da azalerarik txikiena) hamarkada bakoitzeko % 13,2ko erritmoan desizozten ari da.<\/p>\n<p>Hurrengo estekan egindako <strong>azken neurketak<\/strong> topa ditzakezu:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/arctic-sea-ice\/\">Artikoko itsas izotzaren azalera &#8211; NASA<\/a><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\"><a title=\"Superficie de hielo marino \u00e1rtico\" href=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-superfecie-hielo-artico.jpg\" rel=\"single-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-superfecie-hielo-artico.jpg\" alt=\"\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"row table-bordered m-t-20\">\n<div class=\"col-md-12\">\n<h3><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/land-ice\/\">Lurreko izotzaren azalera<\/a><\/h3>\n<p>NASA erakundearen GRACE sateliteek emandako datuen arabera, Antartikako lurreko izotz-geruzak (ezkerreko grafikoa) eta Groenlandiakoak (eskuineko grafikoa) neurri handiagoan masa galtzen egon dira 2002. urteaz geroztik. Gainera, izotzaren galera areagotu egin da 2009. urtetik aurrera.<\/p>\n<ol start=\"1993\">\n<li>eta 2016. urteen artean, urte bakoitzeko batezbesteko 286 mila milioi izotz tona galdu zituen Groenlandiak. Antartikak berriz, denboraldi berean zehar, urte bakoitzeko 127 mila milioi izotz tona inguruan galdu zituen. Azken hamarkadan, <strong>izotz-masa galera tasa hirukoiztu da Antartikan<\/strong>.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Hurrengo estekan egindako <strong>azken neurketak<\/strong> topa ditzakezu:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/ice-sheets\/\">Lurreko izotzaren azalera &#8211; NASA<\/a><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\"><a title=\"Superficie de hielo terrestre\" href=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-superfecie-hielo-antartida.jpg\" rel=\"single-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-superfecie-hielo-antartida.jpg\" alt=\"\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\"><a title=\"Superficie de hielo terrestre\" href=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-superfecie-hielo-groenlandia.jpg\" rel=\"single-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-superfecie-hielo-groenlandia.jpg\" alt=\"\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"row table-bordered m-t-20\">\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\">\n<h3><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/sea-level\/\">Itsas mailaren igoera<\/a><\/h3>\n<p><strong>Itsas mailaren igoera<\/strong> berotze globalarekin zerikusia duten bi faktorek <strong>eragiten dute<\/strong> nagusiki:<\/p>\n<ul>\n<li>Izotz-geruzak eta glaziarrak urtzearen ondorioz gehituriko urak.<\/li>\n<li>Itsasoko uraren tenperaturak igotzeak eragiten duen itsasoko uraren hedapena.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pasaden mendean itsasoaren maila globala 20,32 cm igo zen. Hala ere, <strong>azken bi hamarkadetako tasa pasaden mendekoaren ia bikoitza<\/strong> da, tasaren handitzea urtero apur bat bizkortzen delarik.<\/p>\n<p>Aqu\u00ed va el gr\u00e1fico<\/p>\n<p>Hurrengo estekan egindako <strong>azken neurketak<\/strong> topa ditzakezu:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/vital-signs\/sea-level\/\">Itsas mailaren igoera &#8211; NASA<\/a><\/p>\n<p>NASAren sateliteek denbora errealena biltzen dituzten klima-aldaketen inguruko datuen bistaratzea aztertu nahi baduzu, hurrengo estekan sar zaitez:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/climate.nasa.gov\/earth-now\/\">Lurra denbora errealean &#8211; NASA<\/a><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"col-md-6 align-self-center\"><a title=\"Incremento en el nivel del mar\" href=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-incremento-nivel-mar.jpg\" rel=\"single-photo\"><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/graficas-incremento-nivel-mar.jpg\" alt=\"\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zer ebidentzia daude klima-aldaketaren inguruan? Bai, klima-aldaketa badago eta, munduko instituzio garrantzitsuen ikerketa zientifiko gehienek baieztatzen duten bezala, fenomeno honen errudunak, neurri handi batean, gizakiok gara. Gaur egun, fenomeno honi dagokionez, ikus daitezkeen ebidentzia batzuk hauek dira: Tenperatura globalaren igoera. Muturreko egoera klimatikoak. Ozeanoen azidotzea. Ozeanoen berotzea. Elur-estalduraren murrizketa. Itsas- eta lurzoru-izotz azaleraren desizoztea (poloko [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":409,"parent":537,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/pagina-con-subtitulo-template.php","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=694"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3755,"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/694\/revisions\/3755"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biobilbao.bilbao.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}